Αριθμ. Πρωτ:7                                                                              Αθήνα 11/01/2013
 
Προς:
Σωματεία 
Μέλη ΟΣΕΓΟ
 
     Συναδέλφισσες,οι 
 
    Σας στέλνουμε γνωμοδοτικό σημείωμα του Νομικού μας Συμβούλου σχετικά με την μετενέργεια των όρων της Κλαδικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.
    Καλούνται τα Σωματεία να ενημερώσουν τους εργαζόμενους ώστε να αντικρούονται αυθαιρεσίες των εργοδοτών για μονομερής τροποποιήσεις της Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.

 

  Είμαστε στην διάθεση σας για οποιαδήποτε διευκρίνιση.
 
                                                         ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΣΕΓΟ 
 
                             Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ                             Ο ΓΕΝ.ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ 
                  ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ             ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
 
 
                                             ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
 
Με το άρθρο 2 της ΠΥΣ 6/28-22012 (ΦΕΚ 38 Α’/28-2-2012) μετεβλήθησαν τα μέχρι τότε ισχύοντα επί της μετενέργειας των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας. Ειδικότερα, με την παράγραφο 4 του άρθρου αυτού περιορίστηκε η μετενέργεια των κανονιστικών όρων ΣΣΕ, που έχει λήξει με οποιοδήποτε τρόπο, καθώς ορίστηκε ότι μετενεργούν - δηλαδή εξακολουθούν να ισχύουν ως ενοχικοί, πλέον, όροι και όχι ως κανονιστικοί - αποκλειστικά α) οι όροι που αφορούν βασικό μισθό ή βασικό ημερομίσθιο και β) τα επιδόματα ωρίμανσης (π.χ τριετία), τέκνων, σπουδών και επικινδύνου εργασίας, εφόσον τα επιδόματα αυτά προβλέπονταν στις ΣΣΕ, που έληξαν ή καταγγέλθηκαν. Στο ίδιο άρθρο διευκρινίζεται, ότι η προσαρμογή μετά την λήξη του τριμήνου της παράτασης της ισχύος των κανονιστικών όρων (αντί εξαμήνου, που ίσχυε μέχρι τότε σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ. 4 ν. 1876/1990) γίνεται χωρίς να απαιτείται προηγούμενη σύμφωνη γνώμη των εργαζομένων. Η προσθήκη του όρου αυτού κρίθηκε αναγκαία, καθώς η μονομερής τροποποίηση της ατομικής σύμβασης εργασίας εκ μέρους του εργοδότη, θα εθεωρείτο μονομερής βλαπτική μεταβολή και ο εργαζόμενος θα είχε όλες τις αξιώσεις που απορρέουν από αυτή.
 
Επισημαίνεται ότι το άρθρο 2, με τις μεταβολές που επέφερε στο δίκαιο των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, ισχύει και για τις διαιτητικές αποφάσεις (αρ. 2 παρ. 6 ΠΥΣ 6/2012).
 
Ο θεσμός της μετενέργειας προέκυψε από την ανάγκη πρόβλεψης της τύχης των όρων μιας ΣΣΕ, όταν όχι μόνο παύει η ισχύς της ΣΣΕ, αλλά και όταν μετά την παύση της δεν συναφθεί νέα ΣΣΕ. Εάν δεν προβλεπόταν η μετενέργεια, θα υπονομευόταν ο ίδιος ο θεσμός των ΣΣΕ, ο οποίος κατέχει κεντρική θέση όχι μόνο στο ελληνικό εργατικό δίκαιο αλλά και στο ίδιο το Σύνταγμα (άρθρο 22 παρ. 2).  «Πρακτικά οι εργαζόμενοι θα ήταν στο έλεος της εργοδοτικής εξουσίας που θα μπορούσε να επιβάλλει οποιοδήποτε δυσμενή όρο και θα οδηγούσε σε χειροτέρευση της θέσης των εργαζομένων.» (Κουκιάδης, Εργατικό Δίκαιο, Συλλογικές Εργασιακές Σχέσεις ΙΙ, Β’ Έκδοση, σελ. 332).  Στην ελληνική έννομη τάξη, επομένως, μετά τη λήξη της αναγκαστικής ισχύος της ΣΣΕ, οι όροι αυτής αναπτύσσουν επί των ατομικών συμβάσεων εργασίας άμεση ισχύ, όχι όμως αναγκαστικής αλλά ενδοτικής φύσεως. Στο στάδιο της μετενέργειας επιτρέπεται η τροποποίηση των όρων ΣΣΕ με οποιοδήποτε τρόπο (π.χ με ατομική σύμβαση εργασίας, νέα ΣΣΕ, διαμόρφωση επιχειρησιακής συνήθειας κ.λ.π). Σύμφωνα με τη νομολογία, οι όροι της ΣΣΕ εξακολουθούν να ισχύουν και μετά τη λήξη της, μέχρι να καταργηθούν κατά ένα νόμιμο τρόπο (ΑΠ 389/1993). Νόμιμο τρόπο ΔΕΝ αποτελεί η μονομερής τροποποίηση της ατομικής σύμβασης εργασίας από τον εργοδότη, στην έκταση που θίγει μετενεργούντες όρους της ΣΣΕ.
 
Σε κάθε περίπτωση, το άρθρο 2 παρ. 4 ΠΥΣ/2012 αναφέρεται στο βασικό μισθό ή το βασικό ημερομίσθιο της κλαδικής ΣΣΕ που έληξε ή καταγγέλθηκε, ανάλογα με το μισθολογικό κλιμάκιο, στο οποίο βρίσκεται ο κάθε εργαζόμενος. Οποιαδήποτε μείωση κάτω από αυτό το όριο, χωρίς τη συναίνεση του εργαζομένου, είναι παράνομη. 
 
Πρέπει, τέλος, να τονιστεί ότι η ΠΥΣ 6/2012 εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη συμβατότητά της με το Σύνταγμα και με θεμελιώδεις Διεθνείς Συμβάσεις Εργασίας, που δεσμεύουν την Ελλάδα (ΔΣΕ 87 και ΔΣΕ 98). Έχει προσβληθεί με αίτηση ακύρωσης από μεγάλο αριθμό συνδικαλιστικών οργανώσεων, προεξαρχούσης της ΓΣΕΕ. Η συζήτηση της αίτησης ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας πραγματοποιήθηκε στις 6-12-2012. Η Επιτροπή Συνδικαλιστικής Ελευθερίας, με την υπ’ αριθ. 365 Έκθεσή της, μεταξύ άλλων θεωρεί ότι η συστηματική και αποκλειστική προώθηση των επιχειρησιακών ΣΣΕ και της δυνατότητας θέσπισης δυσμενέστερων όρων εργασίας οδηγούν σε επικίνδυνη αποσταθεροποίηση τον μηχανισμό συλλογικών διαπραγματεύσεων, αλλά και τις ίδιες τις οργανώσεις των εργαζομένων, σε πλήρη αντίθεση με τις αρχές των ΔΣΕ 87 και 98.
 
Πρέπει να τονιστεί ότι ο περιορισμός της μετενέργειας δεν αφορά τους λεγόμενους «θεσμικούς όρους» (π.χ θέματα προαγωγών, ωραρίου, αδειών, οργάνωση της εργασίας, μεταθέσεις, μετατάξεις κ.λ.π), οι οποίοι αναμφισβήτητα συνεχίζουν να μετενεργούν. Πρέπει, δηλαδή, να ερμηνευτεί συσταλτικά η έννοια  «κανονιστικοί όροι», που χρησιμοποιείται στο άρθρο 2 παρ. 4 της ΠΥΣ 6/2012. Τούτο, διότι, αντίθετη ερμηνεία έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το νόμο 4046/2012, ο οποίος προβλέπει στην παράγραφο 4.1 («Διασφάλιση της ταχείας προσαρμογής της αγοράς εργασίας και ενίσχυση των θεσμών της αγοράς εργασίας») του Κεφαλαίου 4 («Διαρθρωτικές Μεταρρυθμίσεις για την Ενίσχυση της Ανάπτυξης) –Παράρτημα V του νόμου] ότι: «Συλλογικές συμβάσεις που έχουν λήξει θα παραμείνουν σε ισχύ για μέγιστο χρονικό διάστημα 3 μηνών. Εάν δεν συναφθεί νέα συμφωνία, μετά το διάστημα αυτό, η αμοιβή θα επανέλθει στο βασικό μισθό και τα επιδόματα ωρίμασης, τέκνων, εκπαίδευσης και βαρέων επαγγελμάτων θα συνεχίσουν να ισχύουν, έως ότου αντικατασταθούν από εκείνα της νέας συλλογικής σύμβασης ή των νέων ή τροποποιημένων ατομικών συμβάσεων». Ο νομοθέτης θέλησε να περιορίσει τη μετενέργεια των όρων της ΣΣΕ, που σχετίζονται με τις αποδοχές του εργαζομένου και όχι να αποδομήσει παντελώς την εργασιακή σχέση. Εάν θεωρηθεί ότι η ΠΥΣ 6/2012 κατήργησε τη μετενέργεια και των θεσμικών όρων, πέρα από τα άτοπα και παράλογα αποτελέσματα, στα οποία η θέση αυτή οδηγεί (π.χ τύχη ενσωματωμένων σε λήξασα ΣΣΕ Κανονισμών Εργασίας), θα πρόκειται για υπέρβαση της νομοθετικής εξουσιοδότησης, και, κατ’ επέκταση, για αντισυνταγματική ρύθμιση (άρθρο 43 Συντάγματος).  Η κατάργηση της μετενέργειας των θεσμικών όρων, πέραν των άλλων, θα έθετε σε αμφισβήτηση συνολικά των όρων παροχής εργασίας και θα έπληττε με αντισυνταγματικό τρόπο τόσο το θεσμό της συλλογικής αυτονομίας όσο και την ενιαία προστασία των εργαζομένων από τις σχετικές συλλογικές ρυθμίσεις (άρθρο 22 παρ. 1 και 2 Συντάγματος).
 
Εν κατακλείδι, ακόμη και αν γίνει αποδεκτή η συνταγματικότητα των σχετικών διατάξεων της ΠΥΣ 6/2012, οι όροι της ΣΣΕ μεταξύ ΠΑΣΕΓΕΣ και ΟΣΕΓΟ, η οποία έχει καταγγελθεί από την ΠΑΣΕΓΕΣ ήδη από το Φεβρουάριο του 2012 και, κατά συνέπεια, η παράταση ισχύος των κανονιστικών της όρων έληξε στις 14/5/2012 (βλ. σχετικά και την από 12-3-2012 και με αριθ. πρωτ. 4601/304 ερμηνευτική εγκύκλιο του Υπουργείου Εργασίας), μετενεργούν στην έκταση που προβλέπεται στο άρθρο 2 παρ. 4 εδάφιο γ’ της ΠΥΣ. Ο βασικός μισθός και το βασικό ημερομίσθιο της κλαδικής ΣΣΕ στις 14-5-2012 σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να θιγούν μονομερώς από την εργοδοτική πλευρά, όπως δεν μπορεί να περικοπεί ή να μειωθεί μονομερώς και οποιοδήποτε από τα αναφερθέντα τέσσερα επιδόματα, που μετενεργούν. Οι θεσμικοί όροι της κλαδικής ΣΣΕ δεν θίγονται.
 
                                                       Αθήνα, 9/1/2013
                                                Ο γνωμοδοτών Δικηγόρος
                                                Αναστάσιος Πετρόπουλος
 
 

 

 

 

Τρίτη
12
Δεκεμβρίου
2017
Ανατ.: 07.32
Δύση: 17.06
Σελήνη
24 ημερών
Σπυρίδωνος Τριμυθούντος, Αλεξάνδρου Ιεροσολύμων, Ιωάννου Ζιχνών

|